تاتها و ایران و جهان

   زبان تاتی ، از گروه شمالی زبانهای غربی ايرانی، يكي از كهنترين زبانهای اين مرز و بوم است كه بسياری از ويژگيهای زبانهای باستانی ايرانی را حفظ كرده .به عقيده برخی از زبانشناسان و محققان بازمانده زبان مادی است. 

   دياكونف، دانشمند روسی، در كتاب« تاريخ ماد »در اين مورد می ‌گويد: «هنوز هم تاتها و تالشها و گيلکها و مازندرانیها به لهجه‌هايی سخن می ‌گويند كه خود بقايايی از زبان هند و اروپايی است كه در آغاز زبان ماد شرقی بوده است. امتياز ويژه اين لهجه‌ها كهنگی و مهجوری تركيب اصوات است كه در بسياری از موارد با زبان پارسی تفاوت داشته و با مادی ، پارتی و اوستايی شباهت دارد. بدين سبب اگر تاتها و تالشها را مادهايی بشماريم كه به زور پارسی شده‌اند، به طور كامل راه خطا پيموده‌ايم.»
تطبيق برخی از واژه‌های تاتی با اوستايی و پهلوی

اوستایی، تاتی و  فارسی

ازم  از  من
ايزم  ايزِم  هيزم
اسپيد  سیپی  سفيد
آسيا  آسيا  آسياب
بان  بن  بام
دمب دمب دم
درو درو دروغ
اوزوان زبون زبان
سمب سم سم
سوچ سوج سوز
كرك كرکه مرغ خانگی
وفرِ  واره برف
وهانك ونه بهانه
وهرك ورگ گرگ
وس وس بس
تاشيتن بتاشتن تراشيدن
خشان من  خش اومین  خوش آمدن
وين ويندن ديدن
ائوج  واج  گوينده
درزاهی درزن سوزن
هشتات هشتات هشتاد
وارون وارون باران